Milletler Arası Özel Hukuku | Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfızı
Yabancı bir ülke mahkemesi tarafından verilen kararların Türkiye'de hukuki geçerlilik kazanması ve icra edilebilmesi için 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) uyarınca "Tanıma" veya "Tenfiz" işlemlerinin yapılması zorunludur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir (Aile hukukuna ilişkin kararlarda Aile Mahkemesi). Yetkili mahkeme ise davanın açılacağı kişinin Türkiye'deki ikametgahı mahkemesidir.
1. Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
- Tanıma: Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir. Genellikle boşanma gibi inşai (kurucu) kararlar için istenir.
- Tenfiz: Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilir (zorla yerine getirilebilir) hale gelmesidir. Genellikle nafaka, tazminat veya velayet gibi icrai hükümler içeren kararlar için istenir.
2. Tanıma ve Tenfiz Şartları (MÖHUK m. 50-54)
Bir kararın Türkiye'de tanınması veya tenfiz edilebilmesi için şu şartların varlığı aranır:
- Kararın Kesinleşmiş Olması: Yabancı mahkeme kararının o ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması şarttır.
- Karşılıklılık (Mütekabiliyet): (Sadece Tenfiz için) Kararın verildiği ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma veya fiili uygulama olmalıdır
- Kamu Düzenine Aykırı Olmamak: Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir.
- Savunma Haklarına Riayet: Davalı tarafın mahkemeye usulünce çağrılmış olması ve savunma haklarının kısıtlanmamış olması şarttır
3. Gerekli Belgeler
Bir kararın Türkiye'de tanınması veya tenfiz edilebilmesi için şu şartların varlığı aranır:
- Yabancı mahkeme kararının aslı.
- Kararın kesinleşmiş olduğunu gösterir şerh veya belge (Apostil tasdikli).
- Kararın ve kesinleşme şerhinin noter onaylı Türkçe tercümesi.
- Dava takibi için özel yetki içeren vekaletname.